Скачать с сервера
Усе мовы свету (ад 3 да 6 тыс.) лучацца ў генетычна роднасныя сем’і моў (індаеўр., урал., алт., сяміта-хаміц. – усяго 20). Беларуская мова ўваходзіць у індаеўрапейскую сям’ю, якая ў сваю чаргу налічвае 16 моўных груп (найбольш вялікая: амаль кожны другі жыхар планеты карыстаецца адной з і.-е. моў). Да прыкладу, гэта індыйская (санскрыт: тaтa, свякроў, нявестка, падатак; хіндзі, цыг.), іранская (скіф., таджык.), грэцкая (гр.), кельцкая (ірланд., шатл., брэтон.), італійская (латынь), раманская (ісп., партуг., фр., італ., рум., малд.), германская (усх.-герм.: гоцкая, пн.-герм.: скандынаўскія, зах.-герм.: англ., ням., ідыш, нідэрл.), балцкая (латыш., літ.), славянская (самая вялікая па колькасці носьбітаў – 300 млн.; да 9 ст. слав. адзінства распалася на 3 падгрупы: пд.-сл. – балгарская, македонская, сербахарвацкая, славенская; зах.-сл. – польская, сербалужыцкая (верхнел. і ніжнел.), славацкая, чэшская; усх.-сл. – беларуская – 9,3 млн., украінская, руская). Да мёртвых славянскіх моў адносяцца стараславянская і палабская. Зараз кожная са славянскіх нацый утварае сваю дзяржаву (выкл. – сербалуж.), а іх мовы маюць пісьменнасць, з’яўляюцца літаратурнымі і прызнаныя адзінымі дзяржаўнымі мовамі на сваіх тэрыторыях (выключэнне – Беларусь: 2 дзярж. мовы).
Па-сербску: На врх брдо врба мрда. “Волим с драгим по гори ходити, Глог зобати, с листа воду пити, Студен камен под главу метати, Нег с недрагим по двору шетати, Шећер [ч’] jести, у свили спавати”.
Па-балгарску: Пъдпъдъкът с пъдпедъскате пъдпъдъчат пъд добъ.
Па-чэшску: Co to maš děvečko, co to máš za krásu? Když na tě pohlédnu, celý se zatřesu.
Па-польску: Jeżeli zrobienie czegoś sprawia ci trudność, pozwól to zrobić innym. Praca uszlachetnia, lenistwo uszczęśliwia.
Па-беларуску: Народ, Беларускі Народ! Ты цёмны, сляпы, быццам крот. Табою ўсягды пагарджалі, Цябе не пушчалі з ярма І душу тваю абакралі, – У ёй нават мовы няма. Збудзіўшысь ад грознай бяды, Увесь поўны смяротнай жуды, Ты крыкнуць не вольны: “Ратуйце!” І мусіш ты “Дзякуй” крычаць. Пачуйце жа гэта, пачуйце, Хто ўмее з вас сэрцам чуваць! (Максім Багдановіч, 1913 г.).
Па-ўкраінску: Встань з піску. Лицем до океану. Шурхіт крові в скронях – шурхіт хвиль. Ти мав землю, а на ній кохану. То згадай про неï і заквиль (Раман Скыба).
Па-расійску: Все мы, все мы в этом мире тленны, Тихо льется с кленов листьев медь… Будь же ты вовек благословенно, Что пришло процвесть и умереть. (Сяргей Ясенін, 1922).
Раман Скірмунт (грамадска-палітычны дзеяч пач. ХХ ст., пан, які называў сябе тутэйшым): “Я сам з Палесся, нашчадак літоўскай сям’і з найстаражытнейшых часоў, якая навек асела на гэтай зямлі, і мае продкі да XVIІ ст. карысталіся беларускай мовай як хатняй. Я заўсёды быў і буду горача адданы свайму народу – ягонаму месцазнаходжанню не за Нёмнам і Бугам і не па Волзе, а тут, на Беларусі
|
